Een merrie die geen dracht meer kan dragen, is daarom nog niet aan het einde van haar loopbaan als fokmerrie.
OPU-ICSI maakt het mogelijk haar eicellen op te halen, ze in het laboratorium te bevruchten en de dracht aan een andere merrie toe te vertrouwen. Het is de techniek die ons vak de afgelopen tien jaar het sterkst heeft veranderd, en wij passen ze voortaan toe op La Giguellerie.
Is uw merrie een goede kandidate? Een voorafgaand onderzoek volstaat om dit te weten.
Wat er werkelijk gebeurt
De eicel is de cel die de merrie bij elke ovulatie vrijgeeft. Bij een klassieke inseminatie wordt ze bevrucht in de eileider, waarna het embryo afdaalt naar de baarmoeder. Alles wat volgt hangt dan af van de kwaliteit van die baarmoeder.
Bij OPU-ICSI halen wij de eicellen rechtstreeks uit de follikels, vóór de ovulatie. Dat is de punctie, de OPU, voor Ovum Pick-Up. Ze gebeurt transvaginaal, onder echografische controle, bij een staande en gesedeerde merrie.
De eicellen vertrekken daarna naar het laboratorium. Daar brengen ze een twintigtal uren door in een incubator om hun rijping te voltooien. Alleen de eicellen die het stadium metafase II bereiken, dat wil zeggen klaar om bevrucht te worden, kunnen verder.
Dan volgt de ICSI, de intracytoplasmatische zaadcelinjectie. Onder de micromanipulator kiest de operator één zaadcel en spuit die in de eicel. Eén volstaat. Dat is het hele verschil met een inseminatie, waarbij er miljoenen nodig zijn, en dat maakt de techniek interessant wanneer het sperma zeldzaam of van mindere kwaliteit is.
De embryo's ontwikkelen zich vervolgens zeven tot tien dagen in kweek. Die welke het blastocyststadium bereiken worden ingevroren, en wachten op u.
Voor welke merries
De eerste indicatie is de merrie waarvan de baarmoeder geen dracht meer kan uitdragen. Letsels van het endometrium, verklevingen, een baarmoederhals die niet meer sluit. Bij haar levert inseminatie niets meer op, en ook de klassieke embryotransfer mislukt, want er moet nog steeds ter plaatse een embryo ontstaan vóór het kan worden gespoeld. OPU-ICSI omzeilt de baarmoeder van begin tot eind.
De oudere merrie hoort vaak in dezelfde categorie thuis. Haar eicellen blijven bevruchtbaar lang nadat haar baarmoeder geen leefbaar milieu meer is. Het rendement daalt met de leeftijd, duidelijker na twintig jaar, maar het valt niet terug tot nul.
Dan is er de merrie die in het werk staat. Een punctie gebeurt op één dag en onderbreekt niets. Uw merrie kan dus embryo's produceren tijdens haar wedstrijdseizoen, en u beslist later wanneer die embryo's veulens worden.
Tot slot is er de kwestie van het sperma. Een overleden hengst waarvan nog drie rietjes over zijn, een hengst die subfertiel is in diepvries, een partij met slechte motiliteit na ontdooien. Omdat één intacte zaadcel per eicel volstaat, geeft ICSI een tweede leven aan sperma dat men anders had opgegeven.
Waarom invriezen alles verandert
Een embryo verkregen via ICSI hoeft niet dezelfde dag te worden overgezet. Het wordt ingevroren, en het wacht.
Dat betekent dat u het moment kiest. U kunt in de winter produceren en in het voorjaar overzetten, of meerdere embryo's over meerdere jaren spreiden.
Het betekent vooral dat u de draagmoeder kiest. Veel fokkers gebruiken liever een van hun eigen merries, die ze kennen en thuis houden, dan een draagmoeder te huren. Dat kan, en het is vaak goedkoper.
Wanneer puncteren
Het hele jaar door, ook in de winter.
Merries die niet cycleren dragen vaak een groter aantal kleine punteerbare follikels, wat de winter interessant maakt. Hun eicellen rijpen echter iets minder goed, zodat het uiteindelijke aantal embryo's over de seizoenen heen vergelijkbaar blijft. De overgangsperiodes, herfst en laat in de winter, zijn het gunstigst.
Het voordeel van de winter is dus vooral praktisch. We werken wanneer de merrie niets anders doet, zonder haar fokseizoen of haar wedstrijden te doorkruisen.
Een dag bij ons
Uw merrie komt aan op de dag van de punctie. Wij sederen haar, de punctie gebeurt staand in de travail en duurt een klein uur. Ze vertrekt dezelfde dag weer.
Het opzoeken van de eicellen volgt onmiddellijk, hier ter plaatse, zodat de cellen niet urenlang in de follikelvloeistof hoeven te wachten.
Voor uw merrie speelt alles zich dus bij ons af, in Mettet. Ze maakt geen lange reis en verblijft nergens.
Het eerste nieuws komt ongeveer een week later, en daarna in de dagen die volgen, naarmate de embryo's het blastocyststadium bereiken en worden ingevroren.
- De dag van de punctie
De punctie
De follikels van beide eierstokken worden aangeprikt en gespoeld. Niet elke follikel levert een bruikbare oöcyt op.
- In de daaropvolgende minuten
Het zoeken naar de oöcyten
De follikelvloeistof wordt gefilterd en vervolgens onder een microscoop onderzocht. Elke oöcyt wordt geïdentificeerd, gewassen en klaargemaakt voor transport. Dit is een uiterst nauwkeurig proces dat we hier ter plaatse, zonder uitstel, uitvoeren.
- Aan het einde van de dag
Het laboratorium
De oöcyten worden in een kweekmedium onder gecontroleerde temperatuur bewaard voor transport naar het laboratorium. Uw merrie is inmiddels alweer thuis.
- De volgende dag
De rijping
Ongeveer twintig uur in een incubator in het laboratorium. Op dat moment weten we hoeveel oöcyten de metafase II hebben bereikt, oftewel welke klaar zijn voor bevruchting.
- "Dag nul"
De injectie
Met een micromanipulator wordt in elke rijpe oöcyt één zaadcel geïnjecteerd. Vanaf deze dag nul begint de tijdteller te lopen.
- Vier dagen na de injectie
De celdeling
De embryo's die zich hebben gedeeld, worden geïdentificeerd. De rest stopt hier. Dit is de eerste echte indicatie van wat de sessie zal opleveren.
- Zeven tot tien dagen later
De blastocyst
Elk embryo ontwikkelt zich in zijn eigen tempo. Zodra een embryo het blastocyststadium bereikt, wordt het diezelfde dag nog ingevroren bij min 196 graden.
Wat u redelijkerwijs mag verwachten
Dat is de vraag die iedereen stelt, en ze verdient een antwoord in cijfers in plaats van een belofte.
In de grote gepubliceerde reeksen levert een sessie gemiddeld iets meer dan twee invriesbare embryo's op. De spreiding is groot. Sommige merries geven er geen enkele, andere vijf, zes, soms meer. Ongeveer acht op de tien sessies leveren minstens één embryo op.
Wat dit cijfer doet variëren hangt in de eerste plaats van de merrie af. Het effect van de hengst bestaat, maar is bescheidener, en het laat zich moeilijk voorspellen, want de motiliteit van het sperma na ontdooien is niet voorspellend voor het gedrag ervan bij ICSI. Een voorafgaand onderzoek van haar eierstokken laat ons toe haar folliculair potentieel in te schatten, en u dus te zeggen wat u mag verwachten voordat u zich ergens toe verbindt.
OPU en ICSI in cijfers
Van punctie tot ingevroren embryo
Een sessie resulteert over het algemeen in de punctie van twintig tot vijfentwintig follikels, waarvan iets meer dan de helft als oöcyten (eicellen) wordt gerecupereerd. Bij elke volgende stap in de keten gaat er telkens een deel van het materiaal verloren.
| Stap | Wat we waarnemen |
| Gepuncteerde follikels per sessie | Gemiddeld 21 tot 26, gaande van 8 tot 45 |
| Gerecupereerde oöcyten per sessie | Gemiddeld 12 tot 14, gaande van 2 tot 27 |
| Recuperatiepercentage | 53 tot 54 % |
| Oöcyten die de metafase II bereiken | Ongeveer 60 % |
| Geïnjecteerde oöcyten die uitgroeien tot een blastocyst | 20 tot 30 % |
| Geoogste oöcyten die uitgroeien tot een blastocyst | Ongeveer 16 % |
| Invriesbare embryo's per sessie | 1,9 tot 2,2 afhankelijk van de reeks, gaande van 0 tot 13 |
| Sessies die ten minste één embryo opleveren | 78 tot 83 % |
En na het invriezen
De transfer van een ontdooid embryo leidt in iets meer dan driekwart van de gevallen tot een dracht. Ongeveer zes op de tien getransfereerde embryo's resulteren in een levend geboren veulen.
Factoren die deze cijfers beïnvloeden
De merrie weegt zwaarder door dan de hengst. In een reeks van 552 sessies bij 323 merries scoorden veertien van de zestien hengsten tussen 15,6% en 26,8% blastocysten per geïnjecteerde oöcyt. Dit is een aanzienlijk nauwere spreiding dan de spreiding die tussen merries wordt waargenomen.
De beweeglijkheid van het sperma na ontdooiing is geen voorspellende factor voor het ICSI-resultaat. Een hengst met matige diepvriesspermakwaliteit kan heel goed presteren, aangezien er per oöcyt slechts één intacte zaadcel nodig is.
Het aantal gerecupereerde oöcyten is de beste indicator waarover we beschikken voordat we beginnen. Daarom onderzoeken we de eierstokken van uw merrie voordat we een sessie voorstellen.
Een merrie die tijdens haar eerste sessie een embryo heeft geproduceerd, doet dat in 77% van de gevallen opnieuw. Een merrie die geen enkel embryo heeft geproduceerd, faalt in 62% van de gevallen opnieuw. Hier houden we rekening mee voordat we u een tweede poging voorstellen.
Waar komen deze cijfers vandaan?
Cuervo-Arango J, Claes AN, Stout TAE. Mare and stallion effects on blastocyst production in a commercial equine ovum pick-up–intracytoplasmic sperm injection program. Reproduction, Fertility and Development 2019;31(12):1894-1903.
Claes A, Stout TAE. Success rate in a clinical equine in vitro embryo production program. Theriogenology 2022;187:215-218.
Scarlet D, Schuler G, Malama E, Bollwein H, Bocci C, Colleoni S, Lazzari G, Galli C, Kowalewski MP. Endocrine profile and OPU-ICSI outcomes in mares: a comparative study. Reproduction and Fertility 2025;6(3):e250027.
Cuervo-Arango J, Sala-Ayala L, Márquez-Moya A, Martínez-Boví R. The influence of aspiration pressure, follicle flushing method and needle rotation during single-operator OPU technique on oocyte recovery and embryo production in the mare. Animals 2025;15(6):832.
Deze waarden zijn afkomstig uit internationale studies die duizenden sessies omvatten, over alle rassen en laboratoria heen. Ze geven louter een indicatie van de grootteorde. We zullen onze eigen cijfers publicaten zodra we over voldoende gegevens beschikken zodat ze representatief zijn.
Veelgestelde vragen
Is het pijnlijk voor mijn merrie?
Nee. Ze is gesedeerd, staat in de opvoelbox en de ingreep wordt goed verdragen. Het protocol voorziet ook in medicatie om haar te ontspannen en persweeën tijdens de punctie te beperken.
Zijn er risico's?
Zoals bij elke medische ingreep wel, maar ze blijven beperkt. Het belangrijkste risico zou een infectie of een bloeding in de buikholte zijn. We controleren de merrie vooraf en achteraf, en we dienen een preventieve behandeling toe.
Hoe vaak kan de procedure herhaald worden?
Om de twee tot drie weken. Dit is een van de grote voordelen van de techniek. Een merrie kan meerdere sessies achter elkaar ondergaan in dezelfde periode zonder eronder te lijden.
Is er een leeftijdslimiet?
Geen strikte limiet. Het rendement daalt met de leeftijd en meer uitgesproken na de grens van twintig jaar, maar we bekomen regelmatig embryo's van merries waarvan niemand meer een veulen verwachtte.
Wat als er geen embryo wordt verkregen?
Dit gebeurt in ongeveer één op de vijf sessies. Het werk is uitgevoerd, dus de punctie en het laboratoriumwerk blijven verschuldigd. Wel passen we een korting toe op la volgende sessie. Het lijkt ons niet meer dan normaal om dit risico te delen.
Als de eerste sessie niets oplevert, moeten we het dan nog eens proberen?
Vaak wel, maar niet altijd. Een merrie die de eerste keer een embryo heeft geproduceerd, heeft ongeveer drie kansen op vier om dat opnieuw te doen. Een merrie die geen enkel embryo heeft geproduceerd, heeft een gereserveerdere prognose. We bespreken dit met u voordat we een nieuwe poging starten.
Kan ik mijn merrie tussen de sessies door thuis houden?
Ja. Ze komt voor de afname, bijvoorbeeld 's ochtends, en keert 's avonds weer terug.
Hoe lang kan een embryo bewaard worden?
Onbeperkt, zolang de vloeibare stikstof op peil wordt gehouden. U beslist zelf over het moment van de transfer.
Welke hengsten kan ik gebruiken?
De meeste hengsten die beschikbaar zijn in diepvriessperma. Sommige zijn zelfs uitsluitend via ICSI toegankelijk, omdat er niet genoeg meer van over is voor een klassieke inseminatie. Vertel ons over uw project, dan kijken we het na.
Kan ik mijn eigen merrie als draagmerrie gebruiken?
Ja, en veel fokkers geven hier de voorkeur aan. Dit is zelfs waar het invriezen pas echt zijn vruchten afwerpt. Omdat het embryo wacht, hoeft er niets gesynchroniseerd te worden. We volgen uw draagmerrie op en voeren de transfer uit op de dag dat ze zich op het juiste moment van haar cyclus bevindt.
Wat het kost
U betaalt een punctiesessie, het laboratoriumwerk, en vervolgens een bedrag voor elk daadwerkelijk ingevroren embryo. De overzetting in een draagmoeder wordt later gefactureerd, op de dag dat u beslist het embryo te gebruiken.
Voor een gemiddelde merrie moet u rekenen op ongeveer 1500 tot 1600 euro per ingevroren embryo. Een gulle sessie brengt dat bedrag onder de 1000 euro, een magere sessie doet het stijgen. Het is het rendement van uw merrie dat de prijs bepaalt, niet een tarief per stuk.
Het detail per post vindt u op onze tarievenpagina.
Is uw merrie een goede kandidate?
Wij bespreken het graag met u, vrijblijvend. Een voorafgaand onderzoek laat ons toe haar eierstokken te beoordelen en u een realistisch beeld te geven van wat ervan te verwachten valt.
