Alles begint met de spermawinning. Of het sperma van uw hengst nu gekoeld naar een fokker vertrekt of in onze stikstofvaten belandt, hier wordt de kwaliteit ervan bepaald.
Wij werken met een kunstvagina, in een centrum dat erkend is voor intracommunautair handelsverkeer.
Voordat u komt
We organiseren met u de sanitaire tests, en daarna de spermawinningen zodra de resultaten bekend zijn.
Het seizoen van uw hengst voorbereiden
Een seizoen bereidt u enkele weken vooraf voor. Drie stappen zorgen ervoor dat uw hengst klaar is op de dag dat de eerste merrie op hem wacht.
Hoe verloopt een spermawinning
De kunstvagina bootst de omstandigheden na die de ejaculatie uitlokken. Wij regelen de temperatuur, tussen 45 en 50 °C naargelang de hengst, en de druk, via een dubbele wand gevuld met water.
De hengst wordt eerst voorgesteld aan een merrie die hem enkel moet stimuleren. Daarna bespringt hij het fantoom, en de penis wordt voorzichtig naar de kunstvagina geleid.
Vanaf dat ogenblik is het sperma kwetsbaar. Zaadcellen van het paard zijn gevoelig voor koudeschok, dat wil zeggen een te snelle afkoeling, die ze onherstelbaar beschadigt. Ze verdragen het ook slecht om zonder verdunner te wachten. Een kwartier op lichaamstemperatuur volstaat om hun beweeglijkheid de volgende dag duidelijk te verminderen. Het sperma gaat dus meteen naar het labo, beschut tegen licht.
Wat wij in het labo meten
Het sperma wordt eerst gefilterd, om de gelfractie van het ejaculaat te verwijderen. Daarna meten wij de concentratie met de spectrofotometer, en vervolgens de progressieve motiliteit, dat is het aandeel zaadcellen dat recht en snel vooruitgaat. Zij bepaalt hoeveel zaadcellen de eicel zullen bereiken.
Voor een verzending als gekoeld sperma wordt het sperma verdund en tussen 4 en 8 °C bewaard. De verdunner voedt de zaadcellen, maar beschermt ze vooral tegen lipideperoxidatie, de oxidatie van de vetten waaruit het membraan van de zaadcel bestaat. Een geoxideerd membraan kan niet meer met de eicel versmelten.
Voor het invriezen verloopt de spermawinning op dezelfde manier. Het vervolg leest u op de pagina Sperma invriezen.
Welke analyses, voor welk gebruik
Voor sperma dat in België gebruikt wordt, wordt de hengst getest op besmettelijke paardenmetritis (CEM), een bacteriële infectie die bij het dekken overgedragen wordt, en op infectieuze anemie (EIA), een virusziekte die onder meer door dazen overgedragen wordt. Deze testen zijn alleen geldig als de hengst in de 30 dagen vóór de staalname niet natuurlijk gedekt heeft. Een dekking zou hem de metritis immers achteraf kunnen overdragen.
Voor sperma bestemd voor een ander land van de Europese Unie moet de hengst minstens 30 dagen vóór de eerste winning in het centrum verblijven. Zo'n winning plant u dus enkele weken vooraf; het protocol staat hieronder beschreven.
Het Europese protocol in detail
De hengst verblijft minstens 30 dagen vóór de eerste winning en tijdens de hele winningsperiode in het centrum, zonder contact met paardachtigen van een lagere gezondheidsstatus. Hij wordt bovendien getest op virale arteritis (EVA), en op metritis wordt twee keer getest, met minstens zeven dagen tussen beide testen. Moet hij het centrum tijdens het seizoen verlaten, dan worden de testen tijdens de winningsperiode herhaald. Zo kan zijn sperma vrij in Europa circuleren. Ook hier kan uw eigen dierenarts alle stalen nemen, zolang wij een kopie van de resultaten ontvangen.
Programma A · de hengst blijft in het centrum
Verblijf in het centrum gedurende de hele periode, zonder contact met paardachtigen van een lagere gezondheidsstatus.
- Dag 0Aankomst in het centrum
- Dag 14 op zijn vroegstEIA, EVA, CEM 1
- Minstens 7 dagen laterCEM 2
- Dag 30 op zijn vroegstEerste winning, resultaten bekend
- DaarnaVolgende winningen, zonder nieuwe testen
Programma B · uitstappen van minder dan 14 dagen mogelijk
Verblijf in het centrum, met uitstappen van minder dan 14 dagen onder de verantwoordelijkheid van de dierenarts van het centrum.
- Dag 0Aankomst in het centrum
- Dag 14 op zijn vroegstEIA, EVA, CEM 1
- Minstens 7 dagen laterCEM 2
- Dag 30 op zijn vroegstEerste winning, resultaten bekend
- DaarnaHerhaalde testen tijdens de winningen, binnen 30 dagen (EVA), 60 dagen (CEM) en 90 dagen (EIA) vóór elke winning
Een hengst die leert
Een jonge hengst die het fantoom ontdekt, leert een nieuwe handeling. Wordt hij tijdens de eerste sessies opgejaagd, dan kan hij daar een blokkade aan overhouden voor zijn hele loopbaan als dekhengst. Daarom verkiezen wij meerdere korte sessies, van hoogstens een half uur, zo nodig gespreid over meerdere dagen.
Een deel van dat werk gebeurt vóór zijn komst. Een hengst die de ruimte van de mens respecteert en aan de hand stapt zonder te trekken, laat zich rustig winnen. Een hengst die die grenzen nooit geleerd heeft, brengt het personeel en zichzelf in gevaar op het ogenblik dat men hem de merrie voorstelt. Die opvoeding begint bij het spenen, bij u thuis.
Vertel ons over uw hengst vóór zijn komst. Wat u over hem weet, doet ons tijd winnen.
Tarieven
Een spermawinning wordt per handeling aangerekend, en de prijs verschilt naargelang het sperma in het centrum gebruikt wordt of voor verzending voorbereid wordt. Daarbij komen, in voorkomend geval, de sanitaire staalnames, waarvan de analyses door het laboratorium aangerekend worden, het pension van de hengst, en een toeslag voor een winning in het weekend of op een feestdag.
| Trainingssessie, per half uur | 79,77 € | Sessies van meer dan een half uur worden afgeraden en extra aangerekend. |
| Trainingsforfait, één week | 322,01 € | Meerdere korte sessies, voor een beter leerproces. |
| Spermawinning voor onmiddellijk gebruik in het centrum | 79,77 € | |
| Spermawinning en voorbereiding van vers of gekoeld sperma | 95,63 € | |
| Toeslag spoed, weekend of feestdag | 23,42 € | |
| Sanitaire testen | 39,88 € | Staalnamekosten (bloed, swabs). De analyses worden, indien mogelijk, rechtstreeks door het partnerlaboratorium gefactureerd. |
De diensten voor hengsten worden gefactureerd door Linalux Equins, de veterinaire zorg door Dr. Paindaveine. Wie ons zijn hengst toevertrouwt, aanvaardt onze algemene voorwaarden, die de risico's beschrijven die eigen zijn aan het hanteren van een hengst, en onze middelenverbintenis.
Veelgestelde vragen
Waarom wachten op de resultaten vóór de eerste verzending?
Omdat besmettelijke paardenmetritis en virale arteritis via het sperma worden overgedragen, vaak zonder dat de hengst er het minste teken van vertoont. Een geïnsemineerde dosis vers sperma valt niet meer terug te halen. Mocht de hengst drager blijken, dan zou de ziekte al in de fokkerijen van de merries zitten. Daarom verlaat geen enkele dosis het centrum vóór de resultaten, en bevestigt de eigenaar in het formulier de juistheid van zijn verklaringen, waarvoor hij de verantwoordelijkheid draagt.
Mijn hengst werd nog nooit gewonnen. Hoe lang duurt het?
Dat hangt van hem af. Sommige hengsten bespringen het fantoom bij de eerste sessie, andere hebben meerdere dagen nodig. Daarom bieden wij een trainingsforfait van één week aan.
Moet mijn hengst in het centrum verblijven?
Voor sperma dat in België gebruikt wordt, niet noodzakelijk. Hij kan op de dag van de winning komen, zolang zijn analyseresultaten bekend zijn. Voor sperma bestemd voor een ander land van de Europese Unie wel, minstens 30 dagen vóór de eerste winning.
Hoe lang blijft gekoeld sperma bruikbaar?
Ongeveer 48 uur. Het reist tussen 4 en 8 °C, en wij organiseren de verzending zodat het aankomt op het geplande ogenblik van de inseminatie. Er bestaan zogenaamde verdunners voor lange bewaring; wij gebruiken ze nog niet routinematig, omdat we nog onvoldoende ervaring hebben met de vruchtbaarheid die ze opleveren.
Vertel ons over uw hengst
Eén telefoontje volstaat om het seizoen van uw hengst voor te bereiden, of gewoon om erover te praten.
Tests en spermawinningen plannen
Houd het paspoort van de hengst bij de hand. Daarna nemen wij contact met u op om samen de data van de tests en de winningen vast te leggen.