Kunstmatige inseminatie, met gekoeld sperma of diepvriessperma, heeft de fokkerij in België grondig veranderd. Sperma reist vandaag overal naartoe, en de fokker hoeft niet langer de hengst van de buurman te kiezen alleen omdat dat makkelijker is. Hij kan een beroep doen op de beste lijnen uit Europa en daarbuiten.
Te veel informatie maakt de keuze moeilijker
Catalogi, tijdschriften, sociale media en hengstenvoorstellingen brengen een enorme hoeveelheid informatie binnen het bereik van de fokker. Ze maken het mogelijk prestaties en afstammingen te vergelijken. Ze kunnen ook wie niet weet wat hij zoekt op een dwaalspoor brengen.
Alles begint bij de beoordeling van de merrie
Voordat u een catalogus openslaat, moet u uw merrie met een nuchtere blik bekijken. Karakter, exterieur, type, kleur en sportieve aanleg tellen mee, maar het belangrijkste is te weten welk veulen u wilt fokken, en voor welke markt.
Wat zijn haar sterke punten? Waar liggen haar zwakke punten, in grootte, in karakter of in haar hoekingen, dat wil zeggen de lengte en de stand van de beenderen van haar ledematen? Die analyse stuurt de keuze naar een hengst die haar kwaliteiten versterkt zonder haar gebreken te herhalen.
Twee uitersten geven geen gemiddelde
Een veelgemaakte fout is te denken dat u lauw water krijgt door warm en koud water te mengen. Een merrie met een te rechte sprong, gekruist met een hengst met een te gebogen sprong, geeft niet noodzakelijk een tussenliggende hoek. De genetica maakt niet altijd het gemiddelde, en het veulen kan een van beide uitersten erven.
Sluit evenmin de ogen voor een belangrijk gebrek van de hengst omdat de merrie op dat punt uitblinkt. Een merrie met een makkelijk karakter compenseert geen moeilijke hengst, ook niet als hij buitengewone capaciteiten heeft. Als karakter voor u belangrijk is, doe er dan geen toegevingen op.
Wij raden eerder aan een hengst te kiezen die de kwaliteiten van de merrie deelt, wanneer die kwaliteiten centraal staan in uw project. Ze hebben dan veel meer kans om bij het veulen terug te komen. Maak een lijst van hengsten die aan uw criteria voldoen, bekijk vervolgens hun gebreken, en schrap alle hengsten met dezelfde zwakke punten als uw merrie.
De merrie weegt zwaarder, omdat ze moeilijker te kiezen is
Men hoort vaak dat de merrie belangrijker is dan de hengst, omdat ze een groter deel van haar erfelijk materiaal zou doorgeven. De werkelijkheid is genuanceerder. Het is vooral veel makkelijker om zich in een merrie te vergissen dan in een hengst. Elke fokker heeft toegang tot de beste hengsten ter wereld, terwijl een uitstekende fokmerrie zeldzaam en moeilijk te verwerven is.
Embryotransplantatie heeft een andere weg geopend: vandaag kan men een fokkerij beginnen door het embryo van een topmerrie te kopen. Als de moeder tekortschiet, levert ook de beste hengst geen goed veulen. Beter een strenge blik op de eigen merrie dan maandenlang te twijfelen tussen de hengsten die in trek zijn.
Ook de markt en de stamboeken sturen de keuze
De afstamming weegt zwaar als het veulen voor de verkoop bestemd is. Een gegeerde hengst of een gerenommeerde vaderlijn maakt het aantrekkelijker, met name op een veiling. Inzetten op een veelbelovende jonge hengst kan ook verstandig zijn, voordat zijn waarde stijgt.
De stamboeken ten slotte beschermen de fokker. Ze leggen selectiecriteria vast voor exterieur, gezondheid en prestaties. De goedkeuring van een hengst vereist diergeneeskundige onderzoeken (röntgenfoto's, endoscopie, locomotieonderzoek, spermaonderzoek) die aangeboren aandoeningen uitsluiten en de vruchtbaarheid nagaan. De eisen verschillen van stamboek tot stamboek, en hun adviezen helpen om veilig te kiezen.